بررسی ها و مطالعات نشان می دهد جنگل های بلوط زاگرس حدود ۵۵۰۰ سال پیش تشکیل شده است و با سطحی بیش از ۵ میلیون هکتار حدود ۴۱ درصد از جنگل های ایران را به خود اختصاص داده است. جنگل های بلوط مهمترین و گسترده ترین بخش جنگل های زاگرس است و در زمره جنگل های نیمه خشک قرار می گیرد. بلوط زاگرس بیشترین پراکنش و گستره رویشی را در بین گونه های بلوط غرب دارد. ارتفاع رویش این گونه از ۴۵۸ تا
۲۷۰۰ متر از سطح دریاست. مناسبترین زیستگاه بلوط مناطقی با بارندگی ۳۵۰ تا ۷۵۰ میلی متر است. این گونه بلوط عمدتا در خاک های سنگین، کم قلیای می روید. زمان لازم برای رسیدن بذر بلوط زاگرس از زمان گرده افشانی دو PH عمق و از نوع آهکی و رسی با سال است. درخت بلوط در سه سال اول زندگی بسیار شکننده و حساس و در مقابل نور آفتاب آسیب پذیر است؛ اما از سال چهارم و استقرار در محل به راحتی زیر نور آفتاب به رشد و حیات خود ادامه می دهد.
بلوط00 (1)
اهمیت جنگل های بلوط زاگرس:
این جنگلها از جنبههای متعدد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی برای منطقه زاگرس و کشور از اهمیت بالایی برخوردارند، که به برخی موارد آن در ذیل اشاره خواهد شد:
•قدرت جذب و نفوذ بیش از ۵۰ میلیارد متر مکعب نزولات آسمانی در سال ۴۰ درصد آب کشور
•تامین و تولیدعلوفه برای تعلیف ۵۰ درصد از جمعیت دام کشور
•دارا بودن ۳۰ درصد از جعیت کشور و محل زندگی و اسکان بیش از ۷۰ درصد جمعیت عشایر ی کشور
•حفاظت از آب و خاک
•دارا بودن مناطق زیبا و بکر جنگلی وطبیعت گردی وداشتن قابلیت های گوناگون اکوتوریسم
•از نظر منابع نفتی، معدنی،محل رویش گیاهان داروئی، پرورش آبزیان، زنبور عسل ودارابودن نقش های بسیار مهم در اقتصاد کشور جنگل ها در تولید اکسیژن ، نقش به سزایی دارند . یک هکتار جنگل می تواند ۲٫۵ تن اکسیژن)اکسیژن مصرفی ۱۰ نفر ۸ تن گاز کربنیک را جذب و ۶۸ تن گرد و غبار را در خود رسوب دهد. جنگل / ۷تا ۵ / در سال( تولید کند و نزدیک به ۵ ها به علت ویژگی های متعدد خود ، نقش پر ارزش و بی بدیلی در حیات کره زمین و زیست سپهر دارند تا آنجایی که بعنوان بستر حیات و توسعه پایدار مطرح می باشند. خاک های جنگلی به دلیل نفوذ بسیارزیادی که نسبت به خاک ها ی معمولی دارند.)حدود ۴۰۰ برابر( ، دارای قدرت ذخیره سازی آب بوده به طوری که این مقدار حدود ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مکعب در سال درهر هکتار اراضی جنگلی برآورد شده است.
انتخاب بذر:
برای شروع باید درشت ترین و سالم ترین دانه بلوطی را که می توانید انتخاب کنید. دانه هایی برای کاشته شدن مناسبند که به تازگی از درخت افتاده باشند. دانه هایی که رنگشان سبز درخشان است. دانه هایی که رنگشان قهوه ای شده باشد اصلاً به درد کاشتن نمی خورند چرا که دانه های پیری هستند که قدرت جوانه زنی خود را از دست داده اند. همچنین دانه های سوراخ دار را باید دور ریخت. حتماً قبل از اینکه اقدام به کشت دانه ها کنید، از میان آنهایی که برای کاشتن جمع آوری کرده اید، چند تا را برای نمونه بشکنید تا مطمئن شوید داخل آنها سفت و سفیدرنگ است. این کار شما را مطمئن می کند دانه های سالمی برای کاشت در اختیار دارید.
تست شناوری برای جدا کردن بذرهای نا سالم:
دانه های چیده شده را در سطل آب ریخته و اجازه دهید که برای مدت یک تا دو دقیقه در آب بمانند. سپس بذرهای را که روی آب شناور می مانند جدا کرده و حذف نمایید
نگهداری از بذر:
مهمترین مرحله بعد از جمع آوری بذر شیوه صحیح نگهداری آن است. به این منظور بذرها نباید در شرایط خشک و در هوای آزاد بمانند زیرا خشک شدن بذر باعث از بین رفتن قدرت جوانه زنی آنها می شود
چطور بلوط بکاریم؟
بلوط کاری به دو صورت کاشت در گلدان و کاشت در طبیعت قابل انجام است.
الف) کاشت در گلدان
به هنگام کاشت بذرهای بلوط را به مدت ۴ تا ۶ ساعت در آب معمولی نگهداری کنید. سپس بذر بلوط را با محلول های قارچ کش مثل کاپتان ضد عفونی کنید. برای کاشت در این روش می توان از گلدان های پلاستیکی ۱۷ سانتی متری استفاده نمود. ته گلدان چند سوراخ ریز ایجاد کنید.
مخلوطی از خاک برگ، رس و ماسه را تا ارتفاع سه چهارم در آن بریزید. حین پر کردن گلدان آن را به آرامی به زمین بکوبید تا خاک متراکم شود. دو عدد بذر را در یک گلدان به صورت برعکس یا از نوک تیز آن در خاک قرار داده ۳ تا ۵ سانتیمتر خاک اضافه کرده و با دست کمی فشرده کنید.
گلدان ها را روی زمین سفت کنار باغچه یا بستر موزائیک در فضای باز قرار دهید تا از حرکت ریشه در خاک جلوگیری شود در صورت نگهداری در فضای داخلی یا گلخانه گلدان بایستی جای قرار گیرد که از پشت پنجره نور کافی دریافت کند. مهمترین مرحله آبیاری درست بعد از کاشت است و بایستی تا جایی ادامه یابد که خاک کاملا خیس شده و آب از سوراخ های زیر گلدان خارج شود.
در هفته اول نیز خاک گلدان بایستی مرطوب باشد. در صورت قرار دادن نهال در محیط، در فصول سرد آبیاری طبیعی از طریق برف و باران کافی است مگر در سال های خشک که بارندگی کم است و همچنین در تابستان های گرم و خشک که دو هفته یکبار بایستی آبیاری شود. در گرمای شدید تابستان در سال اول گیاه به هفته ای یکبار آبیاری نیاز دارد. در صورت نگهداری گلدان در گلخانه یا داخل منزل در ماه اول هفنه ای یکبار و بعد از آن دو هفته یک بار آب داده شود.
توجه داشته باشید که آبیاری بیش از حد باعث پوسیدگی و از بین رفتن بذر خواهد شد.
کاشت نهال بلوط
ب) کاشت در طبیعت:
کاشت بلوط به صورت مستقیم در عرصه های جنگلی همیشه بهترین نتیجه را در پی داشته است، مشروط به اینکه امکان حفاظت از نهال های نو رسته در مقابل چرا و قرق محدوده نهال کاری شده وجود داشته باشد.
مزیت کاشت در گلدان، امکان مراقبت از نهال و حفاظت از آن است، از طرفی ایجاد تنش و آسیب به ریشه گیاه هنگام انتقال به طبیعت از تهدیدات این روش به شمار می رود. بعد از طی مراحل انتخاب و نگهداری از بذر، می توان برای کاشت در عرصه اقدام نمود. محل کاشت بهتر است در مکانی سایه گیر با خاک نرم باشد.
چاله ای دایره ای شکل به قطر ۲۵ سانتی متر کنده و بذر را در عمق ۷ تا ۸ سانتی متری سطح خاک قرار دهید زیرا در این عمق نسبت به عمق ۴ تا ۵ سانتی متری زنده مانی افزایش می یابد. تعداد ۴ تا ۶ بذر در هر چاله قرار دهید و چاله را با خاک پر کرده و آبیاری کنید.
نیازهای آبی و غذایی:
آبیاری مناسب شانس رشد جوانه ها و تبدیل شدن آنها به درخت را افزایش می دهد. آبیاری مناسب به خصوص در دو سه سال اول زندگی بلوط بسیار حیاتی است. دانه هایی که در خاک های شنی و یا شنی رسی کاشته می شوند در تابستان اول به هفته ای یک بار، در تابستان دوم به هر دو هفته یک بار و در نهایت ماهی یک بار آبیاری در سال های کم بارش نیاز دارند. رطوبت خاک همواره باید تحت کنترل باشد. بلوط ها بعد از رشد کامل محور اصلی ریشه نیازی به آبیاری نخواهند داشت. تا آن موقع و برای کمک به توسعه مناسب و بهتر ریشه می توان اطراف تنه درخت را گود کرد و به صورت حوضچه ای درآورد تا آب کافی به درخت برسد. دیواره های این حوضچه باید ضخیم ساخته شوند تا ترک نخورده و موجب هدر رفت آب نشود.
کود دهی در سال های اول زندگی بلوط باعث سوختن ریشه های حساس و نازک می شود. در این سن باید برای تغذیه بلوط از کود های سبک که مخصوص چمن است استفاده کرد. سطح خاک بلوط را در اوایل بهار با این نوع کود می پوشانند. کود مصرفی نباید حاوی هیچ گونه علف کشی باشد.
بعد از کوددهی، آبیاری کمک می کند مواد غذایی جذب سیستم ریشه ای شود.در صورت امکان منطقه ای که بلوط در آن کاشته می شود، قرق شده باشد تا نهال ها از خطر چریده شدن در امان باشند و ساعاتی از روز سایه گیر بوده و نهال بلوط در برابر نور شدید آفتاب قرار نگیرد.
•حفاظت و حمایت:
درختان بلوط مانند همه گیاهان دیگر در دوران جوانی و حتی وقتی کاملاً رشد کرده باشند مورد تهدید جانوران مختلفی خواهند بود. البته قطعاً درختان جوان در این مورد حساس ترند و باید از آنها در برابر تهدید این موجودات که شامل خرگوش ها ) اگر خرگوشی در منطقه مانده باشد (، بزها ، گاوها، گوسفندها و حتی حشرات نیز می شود به خوبی محافظت کرد. برای این کار در مورد جانوران بزرگ تر می توان از ایجاد حصار فیزیکی به وسیله فنس هایی که به طور موقتی در اطراف درخت کار گذاشته می شوند سود جست و یا از شاخه های هرس شده درختان به دور آنان مانع درست کرد. بی گمان درختان بلوط از جمله اجزای مهم جنگل های زاگرس هستند. از بین رفتن حتی یک بلوط هم نگران کننده است؛ اما خوشبختانه وقتی بلوطی به ناگهان می خشکد و یا بیماری پوسیدگی ریشه تلفات سنگینی به جوامع بلوط تحمیل می کند یادآوری این نکته که درختان از جمله منابع تجدید شونده حیاتند خیالمان را راحت می کند

لینک دانلود
حجم فایل